Graten Nasıl Yapılır?

Graten Nasıl Yapılır? Nereden Çıkmıştır?

Graten, Fransız mutfağının dünyaya kazandırdığı en klasik fırın yemeklerinden biridir. Fransızca kökenli “gratter” kelimesinden türetilmiştir ve “kazımak” ya da “ovmak” anlamına gelir. Bu ad, yemeğin yüzeyinde oluşan kızarmış, çıtır tabakayı kaşıkla kazıyarak servis edilmesinden gelir.

Graten, temelde bir malzemenin üzerinin peynir, galeta unu veya beşamel sosla kaplanıp fırında kızartılması esasına dayanır. Bu yöntem sayesinde hem yemeğin üzeri altın sarısı, çıtır bir dokuya kavuşur hem de iç kısmı yumuşak ve kremamsı kalır.

Graten tekniği, 17. yüzyıl Fransa’sında ortaya çıkmıştır. Dönemin aristokrat sofralarında, özellikle Savoie ve Dauphiné bölgelerinde pişirilen yemeklerde kullanılmaya başlanmıştır.

Başta patatesli graten (Gratin Dauphinois) olmak üzere, zamanla etli, deniz ürünlü, sebzeli ve hatta makarnalı versiyonları da yapılmıştır.

Fransız mutfağında graten sadece bir yemek türü değil, aynı zamanda bir pişirme tekniği olarak kabul edilir. Yani “graten yapmak”, bir yemeğin üzerini fırında kızartarak sonlandırmak anlamına gelir.

Gratenin Temel Özelliği

Bir yemeği graten yapan şey, kullanılan malzemeden çok pişirme yöntemidir.

Klasik bir graten:

• Alt kısımda pişmiş veya haşlanmış sebzeler, et ya da makarna,
• Üzerinde beşamel sos veya kremalı karışım,
• En üstte ise rendelenmiş peynir (çoğunlukla kaşar, gruyère veya parmesan) tabakasıyla hazırlanır.

Fırında pişerken üstteki peynir erir, ardından kızarıp çıtır bir kabuk oluşturur. İşte bu, grateni diğer fırın yemeklerinden ayıran en karakteristik özelliktir.

Günümüzde Graten

Günümüzde graten, sadece Fransız mutfağında değil; İtalyan, İngiliz, Amerikan ve Türk mutfaklarında da yer bulmuştur.

Türkiye’de özellikle sebzeli graten, et yemeklerinin yanında garnitür olarak ya da hafif bir ana yemek olarak sıkça tercih edilir.

Graten Nasıl Yapılır?

Sebzeli Graten Malzeme Listesi

• 400 g brokoli
• 150 g havuç
• 100 g bezelye
• 50 g tereyağı
• 50 g un
• 450 ml süt
• tuz
• karabiber
• kaşar peyniri
• toz kırmızı biber

Sebzeli Graten Tarifi

1. Fırını Hazırlayın

Grateni pişirmeye başlamadan önce fırınınızı 220°C’ye ayarlayın. Bu sıcaklık, üzerinin nar gibi kızarması için idealdir.

2. Sebzeleri Haşlayın

Brokoliyi küçük çiçeklerine ayırın, havuçları halka halka doğrayın. Kaynar su dolu bir tencereye önce havuçları ekleyin ve 3-4 dakika haşlayın. Ardından brokoli ve bezelyeyi ilave edin, 5 dakika kadar daha haşlayın. Sebzeleri süzüp soğuk su dolu bir kaba alın; bu adım, sebzelerin rengini korumasına yardımcı olur.

İpucu: Sebzeleri fazla haşlamayın. Hafif diri kalmaları, gratenin fırında pişerken formunu korumasını sağlar.

3. Beşamel Sosu Hazırlayın

Bir tencerede tereyağını eritin. Üzerine unu ekleyip kokusu çıkana kadar, yaklaşık 2 dakika kavurun. Sütü azar azar eklerken çırpma teliyle sürekli karıştırın; böylece pürüzsüz bir kıvam elde edersiniz. Sos koyulaşınca tuz ve karabiber ekleyin. Dilerseniz bir tutam muskat rendesiyle aromayı zenginleştirebilirsiniz. Kaynadıktan sonra ocaktan alın.

4. Sebzeleri Sosla Birleştirin

Haşlanmış sebzeleri geniş bir karıştırma kabına alın. Hazırladığınız beşamel sosu üzerine döküp iyice karıştırın. Tüm sebzelerin sosla kaplandığından emin olun.

5. Fırın Kabına Yerleştirin

Tereyağıyla hafifçe yağladığınız bir fırın kabına sebzeli karışımı aktarın.

6. Üzerini Lezzetlendirin

Rendelenmiş kaşar peynirini bolca serpiştirin. Üzerine kırmızı toz biber ekleyerek hem renk hem de lezzet kazandırın.

7. Fırında Pişirin

Önceden ısıtılmış 220°C fırında, üzeri altın sarısı bir renk alana kadar 20-25 dakika pişirin.

8. Servis Edin

Grateni fırından aldıktan sonra 5 dakika dinlendirin. Bu süre, sosun kıvamını sabitler ve lezzetlerin oturmasını sağlar. Yanında ızgara et, tavuk ya da sade pilavla mükemmel bir uyum yakalar.

Gratenin Püf Noktaları

• Peynir seçimi: Kaşar peyniri yerine gravyer, mozzarella veya cheddar kullanarak daha güçlü bir aroma elde edebilirsiniz.
• Kıvamın sırrı: Beşamel sosun pürüzsüz olması gerekir. Bunun için unu fazla kavurmadan, sütü azar azar eklemelisiniz.
• Sebze çeşitliliği: Brokoli, karnabahar, kabak, patates, havuç, bezelye ve mısır gibi sebzelerle grateni çeşitlendirebilirsiniz.
• Ertesi gün de lezzetli: Artan grateni buzdolabında saklayabilir, ertesi gün 180°C fırında 10 dakika ısıtarak tekrar servis edebilirsiniz.

Gratenin Farkı Nedir?

Graten, sadece bir yemek değil; aynı zamanda sofrada sıcaklığı, ev yapımı lezzeti ve özeni temsil eden bir fırın klasiğidir. Dışındaki çıtır peynir tabakası, içindeki kremsi sebzelerle mükemmel bir denge kurar. İster ana yemek olarak ister et yemeklerinin yanında garnitür şeklinde sunun, bu tarif sofranıza her zaman zarafet katacaktır.

Anlatımlı videomuzu izlemeyi unutmayın!